इराण युद्धाचा भारतावर परिणाम: एलपीजी टंचाईची चिंता वाढली; कोणत्या राज्यांमध्ये उष्णता जाणवू शकते?

पश्चिम आशियातील तणाव वाढत असताना, काही शहरांमध्ये रेस्टॉरंट्स, हॉटेल्स आणि खाद्य व्यवसायांद्वारे वापरल्या जाणाऱ्या व्यावसायिक एलपीजी सिलिंडरच्या पुरवठ्यात व्यत्यय येऊ लागला आहे. उद्योग संस्थांचे म्हणणे आहे की बेंगळुरू, मुंबई आणि चेन्नई सारख्या शहरांमध्ये याचा परिणाम आधीच जाणवत आहे, जेथे भोजनालये दैनंदिन कामकाजासाठी व्यावसायिक स्वयंपाकाच्या गॅसवर मोठ्या प्रमाणात अवलंबून असतात. निवासी ग्राहकांसाठी स्वयंपाकाचा गॅस उपलब्ध राहील याची खात्री करण्यासाठी अधिकाऱ्यांनी घरगुती एलपीजी पुरवठ्याला प्राधान्य दिले आहे. तथापि, यामुळे काही भागात व्यावसायिक आस्थापनांची उपलब्धता घट्ट झाली आहे. पश्चिम आशियातील वाढत्या संघर्षामुळे आयातित गॅस पुरवठ्यात व्यत्यय येत असताना, सरकारने देशांतर्गत उत्पादित नैसर्गिक वायूचे वाटप करण्याच्या प्राधान्यक्रमात सुधारणा केली आहे. पीटीआयने उद्धृत केलेल्या राजपत्रातील अधिसूचनेनुसार, नवीन व्यवस्थेअंतर्गत, सीएनजी आणि पाईपयुक्त स्वयंपाकाच्या गॅससह एलपीजी उत्पादनास प्राधान्य यादीत शीर्षस्थानी ठेवण्यात आले आहे आणि त्यांच्या गरजा प्रथम पूर्ण केल्या जातील.रेस्टॉरंट्स, हॉटेल्स आणि इतर उद्योगांकडून एलपीजी पुरवठा करण्याच्या विनंतीची तपासणी करण्यासाठी सरकारने तेल विपणन कंपन्यांच्या (OMCs) तीन कार्यकारी संचालकांचे (EDs) एक पॅनेल तयार केले आहे.

कर्नाटक

कर्नाटकचे उपमुख्यमंत्री आणि प्रदेश काँग्रेसचे अध्यक्ष डीके शिवकुमार यांनी मंगळवारी सांगितले की, राज्यातील “संपूर्ण हॉटेल आणि व्यावसायिक उद्योग प्रभावित झाले आहेत.” व्यावसायिक गॅस सिलिंडरचा पुरवठा अचानक ठप्प झाल्यानंतर 10 मार्चपासून बेंगळुरूमधील हॉटेल आणि रेस्टॉरंटच्या कामकाजात व्यत्यय येण्याची शक्यता आहे, असे बेंगळुरू हॉटेल्स असोसिएशनने सोमवारी सांगितले. असोसिएशनने नमूद केले की, वाढत्या ऊर्जेचा खर्च आणि पश्चिम आशियातील संघर्षामुळे पुरवठ्यातील अडथळ्यांशी संबंधित थांबा, हॉटेल्सना ऑपरेशन्स बंद करण्यास भाग पाडू शकते. “गॅस पुरवठा बंद झाल्यामुळे उद्यापासून हॉटेल्स बंद होतील,” असे पीटीआयने दिलेल्या पत्रकात म्हटले आहे.त्यात असे म्हटले आहे की हॉटेल उद्योग, एक अत्यावश्यक सेवा मानली जाते, सामान्य लोक, विद्यार्थी आणि वैद्यकीय व्यावसायिकांची पूर्तता करते जे दररोज जेवणासाठी हॉटेलवर अवलंबून असतात आणि गॅस पुरवठा सामान्य होईपर्यंत व्यत्यय त्यांच्यावर परिणाम करू शकतो. असोसिएशनचे मानद अध्यक्ष पीसी राव यांनी यापूर्वी सांगितले होते की, “बंगळुरूमधील फक्त 10% हॉटेल्स आणि रेस्टॉरंटना आज त्यांचा एलपीजी पुरवठा झाला आहे. आमच्याकडे फक्त मंगळवार दुपार किंवा संध्याकाळपर्यंत स्वयंपाकघर चालू ठेवण्यासाठी गॅस आहे.“

महाराष्ट्र

त्याचा परिणाम मुंबईत आतापासूनच होत आहे. एलपीजी वितरकांनी सांगितले की, या व्यत्ययाचा स्वयंपाकाच्या गॅसच्या उपलब्धतेवर परिणाम होऊ लागला आहे. रिफिल बुक केलेल्या ग्राहकांना आता दोन ते आठ दिवसांच्या विलंबाचा सामना करावा लागत आहे. शिवाय, त्यांनी जोडले की हॉटेल आणि रेस्टॉरंटद्वारे वापरल्या जाणाऱ्या व्यावसायिक सिलिंडरचा पुरवठा पूर्णपणे थांबविला गेला आहे आणि भोजनालये संकटाच्या स्थितीत येऊ शकतात. एलपीजी डीलर्स पुढे म्हणाले की हॉटेल आणि इतर व्यावसायिक आस्थापनांना काळ्या बाजारातून घरगुती सिलिंडर खरेदी करण्यास भाग पाडले जाऊ शकते. “हे बेकायदेशीर तसेच धोकादायक आहे,” त्यांनी सावध केले.पुणे महानगरपालिका आयुक्त नवल किशोर राम यांनी देखील यापूर्वी एएनआयला सांगितले होते की शहरातील सर्व 27 स्मशानभूमी कार्यरत असताना, टंचाई टाळण्यासाठी लिक्विफाइड पेट्रोलियम गॅस (LPG) वर अवलंबून असलेल्या 18 सुविधा पुरवठ्यात “ब्रेक” झाल्यामुळे तात्पुरत्या बंद केल्या जातील. राम म्हणाले, “स्मशानभूमीची व्यवस्था विस्कळीत झालेली नाही, किंवा त्यात कोणतेही खंड पडलेले नाहीत… आमच्याकडे शहरात जवळपास २७ स्मशानभूमी आहेत, ज्यात सर्व सुविधा आहेत. त्यापैकी 18 ठिकाणी एलपीजीचा वापर केला जातो… पुरवठ्यात खंड पडल्यामुळे, टंचाई टाळण्यासाठी आम्ही या 18 ठिकाणी व्यावसायिक एलपीजीचा वापर करण्यास परावृत्त करत आहोत. पण आमच्याकडे इतर सुविधा आहेत.”

पश्चिम बंगाल

कोलकातामधील रेस्टॉरंट्स आणि बेकरींच्या संभाव्य व्यत्ययावर सध्या सुरू असलेला संघर्ष देखील चिंता वाढवत आहे. केंद्रीय पेट्रोलियम आणि नैसर्गिक वायू मंत्रालयाने गैर-घरगुती एलपीजी सिलिंडरचे वितरण स्थगित केल्यानंतर सोमवारी एलपीजीवर अवलंबून असलेल्या आस्थापनांनी पर्यायी पर्याय शोधण्याचा प्रयत्न केला. हॉस्पिटॅलिटी आणि फूड सेक्टरमधील सूत्रांनी सावध केले की व्यावसायिक एलपीजीचा पुरवठा सतत स्थगित राहिल्यास ऑपरेशनवर लवकरच परिणाम होऊ शकतो.प्रत्युत्तरादाखल, नागरिकांचे दैनंदिन जीवन मोठ्या प्रमाणात प्रभावित होणार नाही याची खात्री करण्यासाठी सरकारने इतर क्षेत्रांपेक्षा घरांसाठी घरगुती स्वयंपाकाच्या गॅस पुरवठ्याला प्राधान्य देऊन, संकटाचे व्यवस्थापन करण्यासाठी अनेक उपायांसह पाऊल उचलले आहे.

काय म्हणाले सरकार?

अचानक एलपीजी टंचाई कशामुळे निर्माण झाली?

भारताचा वार्षिक एलपीजी वापर सुमारे 31.3 दशलक्ष टन आहे, ज्यात मोठ्या प्रमाणात, जवळजवळ 87%, घरगुती स्वयंपाकघरात वापरला जातो, तर उर्वरित वाटा हॉटेल आणि रेस्टॉरंट्ससारख्या व्यावसायिक वापरकर्त्यांना जातो. देशाच्या गरजेचा एक मोठा भाग, सुमारे 62%, आयातीद्वारे पूर्ण केला जातो. तथापि, इराणवर नुकताच अमेरिका आणि इस्रायलचा हल्ला आणि भारताच्या एलपीजी पुरवठ्यासाठी एक महत्त्वाचा मार्ग असलेल्या होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून वाहणाऱ्या तेल पुरवठ्यातील व्यत्यय यामुळे चिंता वाढली आहे. सौदी अरेबियासारख्या देशांतून आयात होणाऱ्या एलपीजीपैकी जवळपास 85-90% या कॉरिडॉरमधून जातात. आता, संघर्ष तीव्र होत असताना, भारत रशिया आणि पश्चिम आफ्रिकेसारख्या प्रदेशांकडे वळत इंधन आयातीसाठी पर्यायी स्त्रोतांचा विचार करत आहे.